Stuwwal

introductie

De stuwwal (omhoog gestuwd in het Saalien 130.000 tot 240.000 jaar geleden) heeft een ondergrond die gevormd is door 2 keileemschollen.
Hiertussen een erosiegeul, in belangrijke mate door water gevormd. Ook wind heeft z’n invloed op de landschapsvorming gehad. Stuifzand heeft het gebied bedekt waardoor stuifduintjes ontstaan zijn en uitgestoven kuilen zijn achtergebleven. Op ondoorlaatbare plaatsen is veen gevormd. Door het reliëf en de gevarieerde ondergrond van kalkrijk keileem, zand en veen, droge en natte delen van vennen en veentjes, is er een grote verscheidenheid aan flora ontstaan en is een rijke fauna gevormd. Vogels en amfibieën zijn er in vele soorten te zien.

Aan de flank van de es behoort deze boerderij tot het beschermde dorpsgezicht.

Aan de flank van de es, in “Oud Havelte” behoort deze boerderij tot het beschermde dorpsgezicht.

Goudvink mannetje, voorkomend in dit landschap met grote afwisseling.

Goudvink mannetje, voorkomend in dit landschap met grote afwisseling.

Holtingerzand, gebied van zand, grafheuvels, oude “ekkel- of telgenkaampen”.

Holtingerzand, gebied van zand, grafheuvels, oude “ekkel- of telgenkaampen”.

Het klimaat heeft zo de ontstaansgeschiedenis vorm gegeven, maar ook de mens heeft in de loop van de laatste eeuwen een belangrijke invloed op het landschap gehad. Oorspronkelijke oerbossen zijn door de eerste landbouw verdwenen, later hebben bewoners de vervening uitgevoerd.
In het begin van de 20e eeuw zijn zandgronden bebost om verstuiving van zand tegen te gaan. Rond essen zijn beschermende wallen aangelegd en eiken geplant als windschermen voor de gewassen en voor het verkrijgen van looistof.
Eiken op wallen en stuifzanden zijn getuigen van de oudste begroeiingen en daarom botanisch zeer waardevolle elementen in het landschap.
Oude bosgronden zijn nog te vinden rond de essen, Het Moer, Rheebruggen en bij Ettelte.
Het gebied is vanouds een esdorpenlandschap: akkers op de essen, graslanden in de beekdalen.
Heide is geplagd voor de schaapskooien en het uitrijden van mest uit deze potstal hebben de essen zijn vorm gegeven.
Eiken rond brinken en boerderijen vormen een karakteristiek stuk erfgoed van onze voorouders.
De wisselwerking tussen natuur en mens is hier in het huidige landschap te herkennen.
Steentijd, een tijdperk van de eerste jagende mensen, ca 10.000 v. Chr. De rendierjagers van toen waren ondergeschikt aan de natuur.
Deze jagers en vissers bewoonden de hoge ruggen langs het veen. In de jaren ’30 en 40 van de vorige eeuw deed Voerman,
in het Holtinger- en Westerzand, vele vuurstenen vondsten van pijl- en speerpunten, door archeologen “Havelterspitsen” genoemd.
Van het neolithicum, 5- 2000 jaargeleden, zijn de hunebedden het bewijs van bewoners die landbouw bedreven. Ze kapten hiervoor met vuurstenen bijlen het bos om tarwe en ander koren te kunnen verbouwen. Op de arme zandgrond was dit een roofbouw en ontstonden onvruchtbare zandgronden.
Grafheuvels, in het gebied te zien, dateren uit het einde van de Steentijd (2850-2000 v. Chr. ), de bronstijd (2000-800 v. Chr.) en ijzertijd (v.a. 800 v. Chr.).
Tweede wereldoorlog, een zeer ingrijpend gebeuren voor Havelte. De bezetters legden een vliegveld aan, waarvoor het dorp Darp moest verdwijnen. Startbanen, hangars, gebouwen, loopgraven en tankgrachten werden aangelegd. Hiervan zijn nog vele resten te zien.

SLUIT
CLOSE
© Machiel de Vos